آریوبَرزَن نام سردار ایرانی بود که در کوه های پارس در برابر

سپاه اسکندر مقدونی ایستادگی کرد و خود و سربازانش

تا آخرین تن کشته شدند. 


نام آریو برزن در پارسی کنونی به گونه آریابرزین هم گفته و نوشته می‌شود که به معنی ایرانی باشکوه است. برخی او را از اجداد لرها یا کردها می دانند.

  «اسکندر مقدونی » در سال 331 پیش از میلاد پس از پیروزی در سومین جنگ خود با ایرانیان ( جنگ آربل یا گوگامل ) و شکست پایانی ایران ، بر بابل و شوش و استخر چیرگی یافت و برای دست یافتن به پارسه ، پایتخت ایران روانه این شهر گردید . اسکندر برای فتح پارسه سپاهیان خود را به دو پاره بخش کرد : بخشی به فرماندهی (پارمن یونوس) از راه جلگه (رامهرمز و بهبهان) به سوی پارسه روان شد و خود اسکندر با سپاه سبک اسلحه راه کوهستان (کوه کهکیلویه) رادر پیش گرفت و در تنگه های در بند پارس (برخی آن را تنگ تک آب و گروهی آن را تنگ آری کنونی می دانند) با مقاومت ایرانیان روبرو گردید.

در جنگ در بند پارس آخرین پاسداران ایران با شماری اندک به فرماندهی آریوبرزن در برابر سپاهیان پرشمار اسکندر دلاورانه دفاع کردند و سپاهیان مقدونی را ناچار به عقب نشینی نمودند. با وجود آریوبرزن و پاسداران تنگه های پارس گذشتن سپاهیان اسکندر از این تنگه های کوهستانی امکان پذیر نبود. از این رو «اسکندر» به نقشه جنگی ایرانیان در جنگ ترموپیل متوسل شد و با کمک یک اسیر یونانی از بیراهه و گذر از راه های سخت کوهستانی خود را به پشت نگهبانان ایرانی رساند و آنان را در محاصره گرفت.

آریوبرزن با 40 سوار و 5 هزار پیاده و وارد کردن تلفات سنگین به دشمن، خط محاصره را شکست و برای یاری به پایتخت به سوی پارسه شتافت ولی سپاهیانی که به دستور «اسکندر» از راه جلگه به طرف پارسه رفته بودند، پیش از رسیدن او به پایتخت، به پارسه دست یافته بودند. آریوبرزن با وجود واژگونی پایتخت و در حالی که سخت در تعقیب سپاهیان دشمن بود، حاضر به تسلیم نشد و آنقدر در پیکار با دشمن پافشرد تا گذشته از خود او ، همه یارانش از پای در افتادند و جنگ هنگامی به پایان رسید که آخرین سرباز پارسی زیر فرمان آریوبرزن به خاک افتاده بود.

لازم به یادآوری است که بدانید یوتاب (به معنی درخشنده و بی مانند) خواهر آریو برزن نیز فرماندهی بخشی از سپاهیان برادر را برعهده داشت و در کوه ها راه را بر اسکندر بست . یوتاب همراه برادر چنان جنگید تا هر دو کشته شدند و نامی جاوید از خود برجای گذاشتند. و نکته آخر اینکه اسکندر پس از پیروزی بر آریوبرزن آن اسیر یونانی را هم به جرم خیانت کشت. سالروز ایستادگی سردار ایرانی آریوبرزن که در 12 اوت برابر با ۲۱ مرداد می باشد.

 منبع:  هفته‌نامه عصر