**
جشن تیرگان در دهم تیرماه به گاه نمای امروزی برگزار می شود. این جشن یکی از جشن های بزرگ ایران باستان است که فلسفه هایی دارد و داستان هایی برای آن گفته شده است..


 تا چندین سال پیش این

جشن را زرتشتیان در روز تیر از تیر ماه برگزار می کردند ولی امروز دیگر از

آن نشانه ای نیست.

تیرگان یکی از جشنهای برابری روز و ماه در گاه شماری ایران باستان

است. تیر ایزد نگهدارنده باران است و به جهت اهمیت باران در سرزمین

ایران، جشن تیرگان یکی از مهمترین جشنهای باستانی ایران بوده

است. تیرگان همچنین در تاریخ اساطیری ایران، سالروز تیرافکندن آرش

کمانگیر برای تعیین مرز ایران و توران بود که به پایان یافتن جنگ انجامید.

ابوریحان بیرونی از نخستین نویسندگان ایرانی است که درباره تیرگان

مطالبی نوشته است و علت برگزاری جشن تیرگان را جنگ افراسیاب

تورانی و منوچهر ایرانی دانسته است، و تیری که آرش برای تعیین مرز

ایران و توران و خارج شدن ایرانیان از حصار انداخته است. ابوریحان

بیرونی در جایی دیگر درباره جشن مهرگان چنین نوشته است: «در این

روز مردم به یکدیگر آب می‌پاشند و برخی گفته‌اند علت این است که در

کشور ایران دیرگاهی باران نبارید و ناگهان روزی نعمت ببارید و مردم به

روز بارانی تبرک جستند و از این آب باران به یکدیگر پاشیدند و این کار در

ایران مرسوم بماند ».

در روزگار صفویان، جشن آبریزگان در بیش‌تر نقاط ایران برگزار شد. شاه

عباس به این جشن شادی‌آفرین سخت علاقه داشت. پس از صفویه، در

جشن تیرگان در بعضی نقاط ایران تغییراتی پدید آمد. در استان گیلان و

مازندران جشن تیرگان بعد از نوروز مهم‌ترین عید شناخته شد و در عصر

روز جشن تیرگان به نام «تیرما سیزده شو» برگزار می‌گردید و تا کنون به

همان روش ادامه دارد.

ریسمان تیر و باد

در قدیم رسم بود که برای جشن تیرگان ریسمان‌هایی می‌بافتند از هفت

تار با هفت رنگ متفاوت و آن را به صورت دستبند به مچ دست‌هایشان

می‌بستند.

هنگام بستن این ریسمان‌ها هر کس آرزویی می‌کرد و این دستبندها که

به تیر و باد شهرت داشت، تا 9 روز به دستشان باقی می‌ماند.


9 روز بعد، روز بیست و دوم ماه و روز ایزد باد بود که در این روز دستبندها

را باز می‌کردند و در یک جای بلند مثل پشت‌بام خانه‌ها می‌ایستادند و

آنها را به باد می‌سپردند تا پیک آرزوهای‌شان باشد. آنها معتقد بودند که

باد امیدها و آرزوهای‌شان را به دست خداوند می‌رساند.

برگزاری آیین دستبند تیر و باد در روز تیرگان با داستان آرش که در آن ایزد

باد نقش تعیین کننده‌ای داشت، ارتباط دارد.


فال کوزه

فال کوزه یکی از مراسم کهن در میان ایرانیان بود که در جشن‌ها و

آیین‌های زیادی از جمله تیرگان آن را اجرا می‌کردند و البته بیشتر در میان

بانوان رواج داشت.

یک روز قبل از تیرگان کوزه سبزرنگی را به دوشیزه‌ای می‌دادند تا آن را با

آب پاکیزه پر کند. او پس از ریختن آب در کوزه، یک دستمال ابریشمی

سبزرنگ نیز روی آن می‌انداخت و نزد کسانی می‌برد که می‌خواستند در

این آیین شرکت کنند.

هریک از آنها آرزویی می‌کرد و شیء کوچکی مانند سنجاق سر، انگشتر،

سکه، گوشواره و ... در کوزه می‌انداخت. آن دوشیزه کوزه را می‌برد و زیر

درخت سرو یا مو می‌گذاشت؛ ویژگی این درختان آن بود که همیشه

سبز بودند و آن کوزه باید حتما زیر درختی که سبز بود جای داده می‌شد.

روز بعد که روز تیرگان بود کوزه را می‌آوردند و دور آن جمع می‌شدند.

خانم‌هایی که مسن‌تر بوده و بارها در این مراسم شرکت داشتند، به

نوبت شروع به خواندن شعرهایی می‌کردند که خاصِّ همین مراسم بود.

دوشیزه کوزه‌دار، پایان هر شعر دست در کوزه می‌کرد و یکی از اشیا را

بیرون می‌آورد و سراغ صاحبش را می‌گرفت. صاحب آن شی هرکس بود،

می‌فهمید که شعر خوانده شده مربوط به نیت او بوده است.

جشن تیرگان در بسیاری از مناطق ایران بیش از یک روز برگزار می‌شد و

یکی از مهم‌ترین آیین‌های ملی به شمار می‌آمد